Strona główna > h1n1, pandemia, świńska grypa > Polski Plan Pandemiczny, część 1; part 2/3

Polski Plan Pandemiczny, część 1; part 2/3

22 Październik 2009

Analizując PPP ostatnio skończyliśmy na ogólnej charakterystyce wirusa grypy. Dzisiaj zajmiemy się m.in. jego epidemiologią, czyli tym, w jaki sposób choroba szerzy się w społeczeństwie, oraz jak na jej rozprzestrzenianie wpływają czynniki zewnętrzne.

<== Przejdź do części 1 <==

Epidemiologia

Jak może pamiętacie, jedną z cech charakterystycznych wirusa grypy jest dryft antygenowy, czyli swego rodzaju mutacja, która powoduje, że wirus grypy jest co roku inny, przez co niemożliwe jest stworzenie jednej skutecznej przez dłuższy czas szczepionki. Z tego też powodu co roku eskperci WHO co roku określają prawdopodobieństwo wystąpienia w danym roku danego szczepu wirusa, i rekomendują włączenie 3 wytypowanych typów do szczepionki na grypę sezonową. Na to, jak dany szczep wirusa będzie się rozprzestrzeniał w populacji zależy od szeregu czynników, wśród których jednym z istotniejszych jest stopień uodpornienia społeczności.

W Polskim Planie Pandemicznym wyróżnione są 3 rodzaje grypy. I tak:

Grypa sezonowa to ostra choroba zakaźna układu oddechowego, występująca przede wszystkim w miesiącach zimowych (na półkuli północnej, czyli u nas,  sezon grypowy trwa od września do końca kwietnia. Grupy ryzyka, czyli te, wśród których ryzyko wystąpienia powikłań jest zwiększone w stosunku do ogółu populacji to osoby starsze, dzieci, osoby z osłabionym układem immunologicznym oraz te, które cierpią na rozmaite choroby przewlekłe (zwłaszcza astmę).

Grypa ptaków to choroba dotycząca głównie ptactwa i niektórych gatunków ssaków. Powodowana jest wyłącznie przez wirusy grypy typu A. Szczególną postacią grypy ptaków jest grypa wysocepatogenna, która obecnie reprezentowana jest przez, w pewnym sensie sławny już, szczep H5N1.

Grypa pandemiczna wywoływana jest przez wirus HxNy. W tej chwili (pisania PPP – dop. mój) nie wiadomo, jaki wirus spowoduje kolejną pandemię. Istnieją przypuszczenia, że wirusem pandemicznym może się wkrótce okazać H5N1, jednak nikt nie może tego potwierdzić ze 100% pewnością.

Cechy wirusa pandemicznego:

  • szczep musi być zdolny do zarażania ludzi,
  • jest w stanie wywołać u ludzi chorobę, (to nie to samo!)
  • jest łatwo przenoszony w obrębie populacji,
  • ludzie nie mają na niego odporności.

Jak widać, po raz kolejny wróciliśmy do cech. I jak widać, po raz kolejny okazuje się, że „świńska grypa” A/H1N1 spełnia wszystkie warunki. Nic dziwnego, skoro wirus ten faktycznie wywołał pandemię ;)

A oto wyciąg z tabelki zamieszczonej w PPP; wyciąg, gdyż pominąłem kilka, zupełnie nieistotnych w tym wypadku pozycji (np. sposoby rozpoznawania np. na podstawie łańcuchowej reakcji polimerazy – może w którymś z przyszłych postów zajmę się tym i objaśnię).

porownanie

Kilka objaśnień do tabelki:

Inkubacja – okres od zarażenia się wirusem do wystąpienia objawów

Zachorowalność – tutaj drobna uwaga – przy grypie pandemicznej mowa jest, iż w „skrajnym przypadku” zachorować może 30% populacji; liczba ta jednak wydaje mi się zaniżona. Osobiście obstawiałbym raczej ok. 50%, choć spora część tej liczby zapewne przejdzie grypę w sposób łagodny.

Śmiertelność – przy grypie pandemicznej przyjęte jest założenie 0,04% (czyli, że na każde 1000 chorych osób 4 osoby umrą).  Warto jednak zauważyć, że współczynnik śmiertelności obecnej pandemii, jeszcze w czasie gdy wszystkie przypadki były sumiennie zliczane, oscylował przez długi czas ok. 1%, aby potem ustabilizować się na poziomie 0,6%. Przy okazji, należy też wziąć pod uwagę fakt, że w Ameryce Płd., która została zaatakowana przez wirusa w porze zimowej, śmiertelność wynosi ponad 2,7%.

Szczepionka tri- i mono- walentna – szczepionka uodparniająca przed jednym (mono) lub trzema (tri) podtypami grypy.

Inhibitory neuraminidazy – substancje zatrzymujące namnażanie wirusa. Do grupy tej należ popularny ostatnio Tamiflu i Relenza.

Amantadyna i rymantadyna – leki antywirusowe starszej generacji.

Kończąc ten dział, warto jeszcze raz wymienić czynniki, jakie mają wpływ na epidemiologię. Są to więc m.in.:

  1. cechy danego szczepu wirusa – tzn., jaki on jest sam z siebie – czy bardzo zjadliwy czy nie, czy łatwo zaraźliwy, jak długi okres inkubacji  itp. itd.;
  2. odporność populacji;
  3. warunki pogodowe – grypa najlepiej się czuje w porach zimowych;
  4. tryb życia zaatakowanej osoby – czy preferuje aktywny tryb życia (zarazi wiele osób) czy jest samotnikiem? Czy jest hipochondrykiem, który kładzie się do łóżka gdy temperatura przekroczy 36,7, a może ma zwyczaj tak długo ignorować chorobę, aż go całkiem nie rozłoży?
  5. w przypadku grypy ptaków: pory migracji ptaków – kiedy duże stada przelatują przez kraj (a więc lądują, roznosząc chorobę), kiedy ich nie ma?
  6. stopień świadomości społeczeństwa – wyczulona na niebezpieczeństwo zarażenia populacja bardziej dba o higienę, a więc minimalizuje możliwość zakażenia.
  7. Itp. itd…..

===========================================================

Fazy pandemii

W celu ujednolicenia procedur postępowania w czasie różnych sytuacji ustanowiła definicje poszczególnych faz pandemii. Podział faz wykorzystywany jest na całym świecie w celach planistycznych. Na podstawie faz można wyróżnić 4 okresy: okres międzypandemiczny, okres alarmu, okres pandemii  i okres postpandemiczny.

W 1 kolumnie tabelki znajduje się definicja, w drugiej – cele stawiane przed opieką zdrowotną.

I. Okres międzypandemiczny

faza1_2

Jak widać, faza 1 i 2 charakteryzują się względnym spokojem. Rozróżnienie między tymi dwiema fazami odbywa się na podstawie oceny ryzyka przenoszenia chorób zwierzęcych na ludzi.

II. Okres alarmu

faza_3_5

Jeszcze do niedawna, ze względu na stale krążący w przyrodzie wirus H5N1 (ptasia grypa), byliśmy stale w fazie 3. Charakteryzuje się ona występowaniem pojedynczych przypadków zakażeń ludzi chorobami zwierząt, jednak nie obserwuje się jeszcze przenoszenia choroby z człowieka na człowieka.

O ile w fazie 3 nie było mowy o przenoszeniu choroby na człowieka, o tyle transmisja (na razie jeszcze dość ograniczona)  jest niezbędna, aby ogłosić fazę 4.

Faza 5 natomiast jest już silnym sygnałem, że pandemia jest nieunikniona.

III. Okres pandemii

faza6

Faza 6 to ta aktualna – pandemia. Zwróćmy uwagę, że o ile w poprzednich fazach celami służby zdrowia było raczej powstrzymywanie wirusa, o tyle w fazie 6 nie ma to już sensu, gdyż patogen jest zbyt rozpowszechniony. Należy więc skupić się na minimalizacji skutków globalnej epidemii.

IV. Okres postpandemiczny

faza7

Ze względu na charakter choroby nie da się określić dokładnych ram czasowych obowiązywania danej fazy. Przechodzenie między nimi (rzeczywiste, nie formalne) może być wręcz błyskawiczne. Co więcej, niektóre fazy mogą w ogóle nie wystąpić, np. choroba może przejść z fazy 4 bezpośrednio do fazy 6.

W swoim systemie WHO wprowadziła także inny podział, właściwy przy analizie pojedynczego kraju w zależności od tego, czy kraj został dotknięty pandemią:

fazy_dla_polski

W momencie ogłoszenia fazy 6, uruchamiane są także pewne automatyczne procedury w UE związane z odpowiednim stanem alarmu:

Poziom 1 – brak potwierdzonych przypadków na terenie UE, wysokie ryzyko zawleczenia wirusa na teren Unii;

Poziom 2 – jeden lub więcej potwierdzonych przypadków wirusa w jednym kraju UE;

Poziom 3 – pojedyncze ognisko choroby w jednym kraju UE lub stałe przenoszenie się choroby wewnątrz UE;

Poziom 4 – stała zwiększona zachorowalność na wirusa pandemicznego w jednym lub więcej państw członkowskich.

To by było na tyle, jeśli chodzi o part 2. Dokończenie analizy części 1 PPP już wkrótce.

==> Przejdź do części 3  ==>

Możliwość komentowania jest wyłączona.
%d bloggers like this: